შეადგინეთ უსაფრთხოების გეგმა

დაიწყეთ იმით, რასაც აფასებთ. როგორც წესი, ეს ინფორმაციაა: წერილები, კონტაქტები, შეტყობინებები, დოკუმენტები, თქვენი ადგილმდებარეობა. ტელეფონი და კომპიუტერიც ითვლება. როგორც EFF ამბობს, ცდა, რომ ყველა მონაცემი ყოველთვის ყველაფრისგან დაიცვათ, „არაპრაქტიკული და დამქანცველია“. სია არჩევაში დაგეხმარებათ.

1. ჩამოწერეთ, რას ინახავთ: ანგარიშები, მოწყობილობები, მიმოწერა, კონტაქტები, დოკუმენტები, ფოტოები, სად ცხოვრობთ და სად დადიხართ, საბანკო ანგარიშები.
2. თითოეულს მიუწერეთ, სად ინახება, ვის აქვს მასზე წვდომა და რა უშლის ხელს სხვებს, რომ მისწვდნენ.
3. დაფიქრდით, რა მოხდება, თუ ეს ინფორმაცია გამჟღავნდება, დაიკარგება ან შეიცვლება: რა შედეგი ექნება ამას თქვენთვის, თქვენი ოჯახისთვის და, თუ ჟურნალისტი ხართ, თქვენი წყაროებისთვის.
4. დაამატეთ, როგორ ურთიერთობთ: ვის ესაუბრებით, რომელი აპლიკაციებით და რას უზიარებთ.

სია თავისთავად არაფერს იცავს და შეიძლება თავადაც სამიზნე გახდეს. თუ მასში ადამიანები ან ადგილებია დასახელებული, უსაფრთხო ადგილას შეინახეთ ან, როცა დაასრულებთ, გაანადგურეთ.

ადამიანს ან ორგანიზაციას, რომელსაც შეუძლია ზიანი მიაყენოს იმას, რასაც იცავთ, მოწინააღმდეგე ჰქვია. EFF-ის მაგალითებია თქვენი უფროსი, პოლიცია, ყოფილი პარტნიორი, ბიზნესკონკურენტი, მთავრობა ან ჰაკერი საჯარო ქსელში. ეს შეიძლება იყოს ადამიანიც, რომელსაც ენდობით, მაგრამ დაუდევარია. მათი შესაძლებლობები ძალიან განსხვავდება: ზოგი რთულ ჯაშუშურ პროგრამებს იყენებს, ზოგი უბრალოდ სქრინშოტს უღებს თქვენს პირად მიმოწერას.

1. ჩამოწერეთ, ვის შეიძლება სჭირდებოდეს თქვენი ინფორმაცია და რაში გამოიყენებდა.
2. თითოეულს მიუწერეთ, სინამდვილეში რისი გაკეთება შეუძლია. ვისაც თქვენი ტელეფონი ხელში ჰქონია ან თქვენთან ერთად საერთო მობილურ ტარიფზეა, ტექნიკური ცოდნის გარეშეც ბევრ რამეს დაინახავს. თქვენს მობილურ ოპერატორს თქვენი ზარების ჩანაწერები აქვს.
3. გაითვალისწინეთ, რომ თავდამსხმელმა თქვენამდე მისაღწევად შეიძლება თქვენი კოლეგა ან ოჯახის წევრი აირჩიოს სამიზნედ.
4. შეტყობინებები ბოლომდე დაშიფრულიც რომ იყოს, კომპანია ხშირად ხედავს, ვის ესაუბრებით და როდის: ნახეთ გაიგეთ, რისი წაკითხვა შეუძლია თითოეულ აპლიკაციას.
5. რასაც აქვეყნებთ, იმით შეიძლება დამაჯერებელი ყალბი შეტყობინება მოგიმზადონ, თავდამსხმელებმა კი შეიძლება კლონირებული ხმაც გამოიყენონ: ნახეთ სანამ რამეს გააკეთებთ, შეჩერდით.

ის, რომ მოწინააღმდეგე დაასახელეთ, ჯერ არ ნიშნავს, რომ იცით, რას აკეთებს ის სინამდვილეში. გაარჩიეთ ერთმანეთისგან, რა შეიძლება მოხდეს და რა მოხდება სავარაუდოდ: ამაზეა შემდეგი ნაბიჯი.

ყოველ საფრთხესთან ორი რამ აწონეთ: რამდენად სავარაუდოა ის და რამდენად ცუდი იქნება შედეგი, თუ მოხდება. პირველ რიგში იმ საფრთხეებს მიხედეთ, რომლებიც სავარაუდოც არის და სერიოზულიც.

1. ყოველ საფრთხეზე საკუთარ თავს ჰკითხეთ, რამდენად სავარაუდოა და რამდენად მძიმე შედეგი ექნება თქვენთვის და თქვენ გარშემო მყოფი ადამიანებისთვის.
2. ჩაწერეთ, რომელ საფრთხეებს მოეკიდებით სერიოზულად და რომლებზე ფიქრი ახლა არ ღირს, რადგან ზედმეტად იშვიათი, უვნებელი ან ძნელად დასაძლევია.
3. დასკვნები სანდო ადამიანს გადაამოწმებინეთ. სხვამ შეიძლება შეამჩნიოს საფრთხე, რომელიც გამოგრჩათ, ან ის, რომელსაც აზვიადებთ.

თქვენი შეფასებები ვარაუდია და შეიძლება მცდარი აღმოჩნდეს. ზოგი საფრთხისგან თავს მაინც იცავს, რაც არ უნდა ნაკლებად სავარაუდო იყოს ის, და ეს მართებული არჩევანია. ის, რომ თავს უსაფრთხოდ გრძნობთ, ჯერ არ ნიშნავს, რომ უსაფრთხოდ ხართ: შეამოწმეთ, შეესაბამება თუ არა ის, რასაც უკვე აკეთებთ, იმ საფრთხეებს, რომლებიც გამოავლინეთ.

ყოველ დაცვას თავისი ფასი აქვს: დრო, ფული, კომფორტი ან ფუნქციები. ზოგი ნაბიჯი ყურადღებასაც იპყრობს ან შეიძლება მდგომარეობა გააუარესოს.

1. ჩაიწერეთ, რა გზღუდავთ: ფული, ტექნიკური ცოდნა, დრო და ადამიანები, რომლებიც ცვლილებას შეამჩნევდნენ.
2. ყველაზე მკაცრი პარამეტრები ფუნქციებს თიშავს. iPhone-ის Lockdown Mode ზოგიერთ აპლიკაციას, საიტსა და ფუნქციას ზღუდავს. ზოგი სერვისი ანგარიშის აღდგენისას SMS-ს იყენებს, ამიტომ SMS-ს თავს ყოველთვის ვერ აარიდებთ.
3. ზოგი ხელსაწყო, მაგალითად ისეთი, რომელიც მალავს, რას აკეთებთ ინტერნეტში, ზოგ ქვეყანაში აკრძალულია ან შეიძლება ისე აღიქვან, თითქოს რაღაც ცუდს აკეთებთ. დაფიქრდით, ხომ არ შეიძლება იმავე მიზანს სხვა გზით მიაღწიოთ.
4. სანამ მოწყობილობას წაშლით ან ქარხნულ პარამეტრებზე დააბრუნებთ, ფაილების სარეზერვო ასლი შექმენით, თორემ დაკარგავთ. თუ ფიქრობთ, რომ მასზე ჯაშუშური პროგრამაა, ჯერ ექსპერტის დახმარება მიიღეთ: ქარხნულ პარამეტრებზე დაბრუნება მტკიცებულებებს შლის, სრული სარეზერვო ასლის აღდგენამ კი შეიძლება პრობლემა დააბრუნოს.
5. სანამ შეურაცხმყოფელ შეტყობინებებს პლატფორმაზე გაასაჩივრებთ (Report) ან წაშლით, სქრინშოტები გადაიღეთ: გასაჩივრების შემდეგ ისინი შეიძლება გაქრეს.

თუ ნელა და ჩუმად იმოქმედებთ, რეაქციის რისკი მცირდება, მაგრამ ამ ადამიანს წვდომა უფრო დიდხანს რჩება. თუ თავდამსხმელი შორსაა და თქვენს ტელეფონს ვერ ხედავს, სწრაფი ცვლილება არაფერს გაკარგვინებთ.

აირჩიეთ ის გზამკვლევები, რომლებიც თქვენს ჩამოწერილ საფრთხეებს პასუხობს. დაიწყეთ სავარაუდო და სერიოზული საფრთხეებით.

1. ვინმემ შეიძლება თქვენს ანგარიშებში შეაღწიოს: დაიცავით ანგარიშები და პაროლები, ამოიცანით ყალბი შეტყობინებები და ზარები და ხელთ იქონიეთ თუ თქვენი ანგარიში გატეხეს. შემდეგ გაურთულეთ სხვებს თქვენი ანგარიშების ხელში ჩაგდება.
2. ვინმემ შეიძლება თქვენი ტელეფონი ან კომპიუტერი ხელში ჩაიგდოს ან მას შორიდან შეუტიოს: დაიცავით ტელეფონი და კომპიუტერი, შემდეგ გააძლიერეთ ტელეფონის დაცვა მიზანმიმართული თავდასხმისგან. თუ მოწყობილობა შეიძლება წაგართვან ან გაჩხრიკონ, ნახეთ თუ ტელეფონი ან კომპიუტერი შეიძლება წაგართვან. თუ ჯაშუშური პროგრამის გეშინიათ, ნახეთ ჯაშუშური პროგრამა, რომელიც თქვენ გიმიზნებთ.
3. ვინმემ შეიძლება თქვენი შეტყობინებები წაიკითხოს ან გაიგოს, ვის ესაუბრებით: მესენჯერები, შემდეგ დაიცავით მგრძნობიარე საუბრები და გამოიყენეთ ელფოსტა, როცა საქმე მგრძნობიარეა. თუ წყაროებთან ან მგრძნობიარე ფაილებთან მუშაობთ, ნახეთ დაიცავით წყაროები და მგრძნობიარე დოკუმენტები.
4. ვინმემ შეიძლება გაიგოს, სად ხართ: ადგილმდებარეობა და ფოტოები. თუ გჭირდებათ, რომ რამე ისე წაიკითხოთ ან გამოაქვეყნოთ, რომ ვინაობა არ გაამჟღავნოთ, ნახეთ იყავით ინტერნეტში ისე, რომ ვინაობა არ გაამჟღავნოთ.
5. თქვენი პოსტები შეიძლება თქვენ წინააღმდეგ გამოიყენონ: სოციალური ქსელები. თუ გავიწროებენ ან თქვენი მონაცემები გაასაჯაროვეს, ნახეთ გაუმკლავდით ონლაინ შევიწროებასა და დოქსინგს.
6. შეიძლება მონაცემები დაკარგოთ: სარეზერვო ასლები.
7. აქციაზე მიდიხართ: დაიცავით ტელეფონი და სხვები აქციაზე.
8. მოგზაურობთ ან საზღვარს კვეთთ: იმოგზაურეთ და გადაკვეთეთ საზღვარი მოწყობილობებით.
9. მუშაობთ მედიაში, არასამთავრობო ორგანიზაციაში ან ჯგუფში: დაიცავით მცირე გუნდი.

გზამკვლევი გავრცელებულ საფრთხეებზეა და არა ზუსტად თქვენს მდგომარეობაზე. თუ შეცდომამ შეიძლება თქვენ ან სხვები საფრთხეში ჩააგდოს, ექსპერტის დახმარება მიიღეთ: ნახეთ შემდეგი ნაბიჯი.

თუ თავს გესხმიან, ფიქრობთ, რომ ტელეფონზე ჯაშუშური პროგრამა გაქვთ, ან შეცდომამ შეიძლება ვინმე საფრთხეში ჩააგდოს, თავად ნუ იმპროვიზებთ, ექსპერტებს მიმართეთ. დაუკავშირდით ისეთი მოწყობილობიდან, რომელზეც იმ ადამიანს წვდომა არ ჰქონია.